|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
3 sierpnia 2025 roku zmarł Ercole Spada — jeden z najważniejszych włoskich projektantów samochodów, człowiek, którego prace ukształtowały sylwetki najbardziej kultowych aut sportowych, luksusowych i użytkowych drugiej połowy XX wieku. Miał 88 lat. Choć jego nazwisko nie zawsze było na pierwszym planie, jego projekty samochodów do dziś przemawiają elegancją, surową funkcjonalnością i wyrafinowanym wyczuciem proporcji.
Spada był uosobieniem włoskiego podejścia do designu: nie szukał ekstrawagancji, lecz perfekcyjnej równowagi formy i funkcji. Pozostawił po sobie niezwykły dorobek – od wczesnych projektów dla Zagato, przez niemieckie limuzyny BMW, po koncepty budowane już w XXI wieku, które tworzył ze swoim synem. Jego kariera była nie tylko długa, ale i niezwykle różnorodna — co sprawia, że nazwisko Spada zasługuje na trwałe miejsce w panteonie motoryzacyjnych legend.
Początek w Zagato – narodziny stylu
Ercole Spada urodził się w 1937 roku we Włoszech. Po ukończeniu studiów inżynierskich i odbyciu służby wojskowej rozpoczął w 1960 roku pracę dla słynnego studia stylistycznego Carrozzeria Zagato. Już jako bardzo młody projektant zyskał ogromne uznanie – jego pierwszym wielkim sukcesem był Aston Martin DB4 GT Zagato, stworzony jeszcze w tym samym roku. Auto, które miało konkurować z Ferrari na torach wyścigowych, dziś uznawane jest za jedno z najpiękniejszych w historii marki Aston Martin i brytyjskiej motoryzacji w ogóle.
W kolejnych latach Spada wprowadzał do projektów nowatorskie podejście do aerodynamiki. Rozwinął i upowszechnił charakterystyczną formę „coda tronca” (ściętego ogona), która poprawiała przepływ powietrza przy wysokich prędkościach. Motyw ten pojawił się m.in. w Alfa Romeo Giulietta SZ, a następnie w sportowych modelach TZ i TZ2, które do dziś uznawane są za ikony sportowej stylistyki lat 60.
Zagato pod jego kierunkiem stworzyło również takie modele jak:
- Lancia Flavia Sport i Fulvia Sport,
- Alfa Romeo 2600 SZ i Giulia Junior Z,
- Lamborghini 3500 GTZ,
- Rover 2000 TCZ,
- Volvo GTZ.
Ford, Audi, BMW – nowoczesność i precyzja
W latach 70. Spada opuścił Włochy, by rozpocząć pracę w międzynarodowych koncernach. Najpierw objął stanowisko w Fordzie, pracując w studiu Ghia nad projektami prototypowymi, m.in. nad Fordem GT70. Później związał się na krótko z Audi, a w 1976 roku przeszedł do BMW, gdzie wspólnie z Clausem Luthe współtworzył wygląd dwóch kluczowych modeli marki.
Efektem tej współpracy były:
- BMW serii 7 (E32) – luksusowa limuzyna o elegancko agresywnej linii, produkowana w latach 1986–1994,
- BMW serii 5 (E34) – sedan klasy wyższej średniej, który zadebiutował w 1988 roku i zyskał uznanie za precyzyjne proporcje i ponadczasowy wygląd.
Choć te projekty wydawały się stonowane w porównaniu do sportowych prototypów z czasów Zagato, to właśnie one ugruntowały pozycję Spady jako projektanta o wszechstronnych umiejętnościach — potrafiącego łączyć dynamikę z formalną elegancją.
I.DE.A Institute – włoski design dla mas
Po powrocie do Włoch w 1983 roku Spada dołączył do I.DE.A Institute w Turynie, gdzie objął stanowisko szefa stylistów. Tam współtworzył projekty samochodów popularnych, które miały być zarówno estetyczne, jak i funkcjonalne. Efektem tego okresu były modele:
- Fiat Tipo i Tempra,
- Lancia Dedra, Delta II, Kappa,
- Alfa Romeo 155,
- a także japoński Daihatsu Move i terenowy Nissan Terrano II.
Choć nie były to już auta kolekcjonerskie, lecz samochody masowe, Spada udowodnił, że dobry design może być dostępny dla każdego. Wiele z tych modeli zdobywało nagrody za wzornictwo i ergonomię.
Powrót do marzeń – Ferrari FZ93 i Spadaconcept
W latach 90. Spada na krótko wrócił do Zagato, gdzie zaprojektował Ferrari FZ93 — futurystyczny koncept oparty na Ferrari 512 TR, pokazany na salonie w Genewie w 1993 roku. Projekt był śmiały i kontrowersyjny, ale doskonale pokazywał, że Spada nie stracił ani odwagi, ani wyobraźni.
W XXI wieku, już wspólnie z synem Paolo, założył własne studio Spadaconcept. Ich najbardziej znanym dziełem był Spada Codatronca TS oraz jego otwarta wersja Monza — nowoczesna interpretacja dawnych aerodynamicznych form, oparta na mechanice Corvette.
Dziedzictwo i znaczenie
Spada był projektantem, który tworzył z myślą o drodze i prędkości, ale też o człowieku za kierownicą. Nie projektował „ładnych samochodów” – projektował samochody, które miały sens. Jego podejście do formy, funkcji i proporcji ukształtowało estetykę wielu marek – od ekskluzywnych sportowych prototypów, po rodzinne sedany.
Dziś jego dorobek jest nie tylko częścią historii designu, ale także namacalnym elementem codziennej motoryzacji. Samochody, które stworzył, nadal jeżdżą po drogach, pojawiają się na wystawach, aukcjach i w muzeach. Śmierć Ercole Spady zamyka ważny rozdział w historii wzornictwa przemysłowego, ale jego linie wciąż są obecne — i będą inspirować kolejne pokolenia projektantów.
Mamy nadzieję, że artykuł okazał się dla Ciebie wartościowy i znalazłeś/-aś w nim coś przydatnego. Zajrzyj do nas ponownie – regularnie publikujemy nowe treści, które mogą Cię zainteresować. Jeśli chcesz pomóc nam rozwijać ten projekt, podziel się linkiem, wspomnij o nas znajomym albo po prostu wróć – każda forma wsparcia wiele dla nas znaczy.